Czy małe miasteczka mają bardziej przyjazne społeczeństwo?

Klimat małego miasteczka znacznie odbiega od klimatu dużego miasta. Tu ludzie się nawzajem znają, wiedzą, kto, z kim jest spokrewniony, kto ile ma dzieci, jaki jest status społeczny i materialny rodziny.

Socjologowie przyjmują, że społeczeństwo małego miasteczka składa się z trzech warstw. Jedna to jest zbiorowość ludzka, druga to układ działań i stosunków społecznych i trzecia – wspólnoty kulturowe. Wspólnota kulturowa jest właśnie tym, co nadaje kształt i odrębność lokalnej społeczności. Powstaje wśród społeczności poczucie przynależności do niej. Ludzie mówią „my” myśląc o sobie, swoich sąsiadach i innych mieszkańcach miasteczka, oraz „oni” o osobach spoza tej społeczności, z innych miast.

Taka społeczność – wspólnota stanowi swojego rodzaju samowystarczalny świat. W ramach tego miasteczka są zaspokajane potrzeby mieszkańców w zakresie pracy, szkoły zakupów i rozrywki. Wszystkie sprawy urzędowe, również załatwia się na przykład u byłego kolegi z klasy. Stąd też i sposób komunikacji różni się od tego, jaki jest w urzędzie dużego miasta, gdzie nikt nikogo nie zna, a każdy petent jest anonimowy. W małej społeczności tworzą się trwałe interakcje rodzinne, sąsiedzkie i personalno-instytucjonalne. Wątek osobistego kontaktu, emocjonalnych reakcji oraz codzienność i trwałość odgrywają pierwszoplanową rolę.

W lokalnym społeczeństwie, jednostka więcej znaczy niż w dużej aglomeracji. Człowiek, który jest częścią takiej społeczności, nie pozostaje nigdy całkowicie sam. Kształtują się tu znacznie silniejsze więzi, niż w dużych ośrodkach, co z kolei powoduje silne poczucie przynależności społecznej. W przypadkach niezaradności życiowej, bądź tragedii życiowej mała społeczność jak jeden organizm reaguje. Łatwiej w takim społeczeństwie o bezinteresowną sąsiedzką pomoc. Również wszelkie organizacje charytatywne mają łatwiejsze zadanie w rozpoznaniu osób wymagających pomocy i taka pomoc jest bardziej trafnie skierowana. Również takie małe społeczności cechuje silna kontrola społeczna realizowana bezpośrednio przez rodzinę, sąsiadów, znajomych i lokalne instytucje społeczne. Dlatego w takich społecznościach występuje mniejsze nasilenie zjawisk patologicznych.

Takie małe lokalne społeczności przeżywają obecnie renesans. Bardzo wielu mieszczuchów, zmęczonych wielkimi aglomeracjami, przeprowadza się do małych miejscowości. Wnikając w lokalną społeczność zaczynają żyć lokalnymi sprawami i życiem z ludźmi i miedzy ludźmi.

Tym właśnie jesteśmy zmęczeni, wszechobecną anonimowością i obojętnością na innych ludzi w wielkim mieście. Samotnym życiem wśród tłumu. Brakiem umiejętności nawiązywania i podtrzymywania kontaktów.

Mała społeczność interesuje się nowym przybyszem i niejako zachęca go do kontaktu. Na przykład sąsiedzi przychodzą, aby się zapoznać z nowymi mieszkańcami, zapraszają do siebie. Potem spotykacie się na wywiadówce w szkole, bo wasze dzieci chodzą do tej samej klasy, albo sąsiadka okazuje się sprzedawczynią w pobliskim sklepie.

Przykładem takiej małej społeczności może być miasteczko Orzysz w województwie warmińsko-mazurskim. To niespełna sześciotysięczne miasteczko spełnia wszystkie cechy małej społeczności. Jest tu szkoła, kościół, zakłady pracy, urzędy. Lokalna społeczność może zaspokoić swoje życiowe potrzeby na miejscu. A Gminne Centrum Wspierania Aktywności pomaga mieszkańcom w aktywizacji ich na różnych polach działania.

Co ciekawego możemy zobaczyć w Orzyszu?

Orzysz – miasto w powiecie piskim województwa warmińsko-mazurskiego, to około sześciotysięczne miasteczko o historii sięgającej XV wieku. Prawa miejskie uzyskało w 1725 roku z rąk króla Fryderyka Wilhelma I Pruskiego.

Jako miasto o tak długiej historii, Orzysz może pochwalić się kilkoma zabytkami. Jednym z nich jest Kościół pw. Matki Bożej Szkaplerznej, którego początki to XVI wiek. Kościół został wybudowany przez protestantów w 1530 roku. Wieżę dobudowano dopiero w XVII wieku. Kościół przechodził różne koleje losu, był restaurowany po uderzeniu pioruna, wieża spłonęła, by w 1820 roku ponownie została odbudowana. Podobne losy dotyczyły ołtarza, który w obecnym kształcie został wykonany przez Ojców Franciszkanów z Niepokalanowa w 1948 roku.

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa wybudowany został w 1913 roku w konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłą. Cała elewacja jest ozdobnie pomalowana. Obok atrakcyjnej konstrukcji budowli, warto tu zobaczyć malowidła przedstawiające sceny z życia Chrystusa i anioły.

Wokół Orzysza, wśród gęstego boru pod Cierzpiętami, można znaleźć pagórki kryjące schrony bojowe z czasów II Wojny Światowej. Zbudowane z żelbetonu, dobrze zamaskowane, tak, że stojąc na jego szczycie nie jest się świadomym, że to bunkier. Dopiero po odnalezieniu wejścia oczom zwiedzających ukazuje się mnóstwo korytarzy z wieloma wejściami. Każde z pomieszczeń miało inne przeznaczenie, dlatego ma inne rozmiary i kształty. Część z nich jest zasypanych, więc przy eksploracji schronów trzeba zachować szczególną ostrożność.

W 90 rocznicę Bitwy Warszawskiej wojny bolszewicko polskiej roku 1920 został ufundowany Pomnik 1920. Od roku 2010 świadczy on o udziale Polaków internowanych Orzyszu w Bitwie Warszawskiej 1920. Pomnik można oglądać w centrum miasta.

Interesującym miejscem jest również Muzeum Michała Kajki. Był to poeta ludowy i działacz mazurski, żyjący tu w XIX wieku. W 110 rocznicę urodzin poety utworzono w domu, w którym żył, na obrzeżach gminy Orzysz, muzeum biograficzne. Znajdują się tu rękopisy poety, książkowe wydania jego utworów, eksponaty sztuki ludowej, z których część była własnością poety, gdy mieszkał na tym terenie.

Wokół miasta, obszar o powierzchni 1132,91 ha zajmuje Bagno Nietlice, rezerwat przyrody, gdzie dominuje roślinność szuwarowa bogata w chronione gatunki roślin i zwierząt. Również dwa jeziora: Jezioro Zdedy – stanowiące torfowiskowy rezerwat przyrody o powierzchni 182 ha, oraz Jeziorko koło Drozdowa z powierzchnią 9,93 ha naturalnych trzęsawisk, są rezerwatami ze zbiorowiskiem rzadkich i zagrożonych roślin, a także rzadkich gatunków zwierząt.

Dla lokalnej społeczności bardzo ważnym miejscem jest szkoła, która funkcjonuje tu od 3 listopada 1945 roku. Szkoła, która została uruchomiana w trudnym wczesno-powojennym czasie rękoma Orzyszan społeczników, w których wyróżniał się swoja postawą niejaki Szulc, realizujący marzenie o polskiej szkole.

Szkoła do dziś stanowi bardzo ważny ośrodek promujący naukę i działalność społeczną. Propaguje również rozmaite inicjatywy wpływające, na jakość życia Orzyszan, na przykład zdrowy tryb życia: Projekt „Ścieżka zdrowia”, czy programy ochrony środowiska: Projekt „Rośniemy razem z roślinami”. Szkoła promuje w ten sposób wzorce nie tylko dla uczniów szkoły, ale dla całej społeczności miasta. Dzięki takim działaniom miasto ma coraz więcej osób zajmujących się działalnością charytatywną na rzecz lokalnej społeczności.